abonneren

Europese verkiezingen: privacy op internet hot topic

Europese verkiezingen privacy

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. Lees verder op de volgende pagina
Dat bij de Europese verkiezingen privacy een hot item is, is al een tijdje duidelijk. Want krijgen tech-giganten als Google en Facebook meer speelruimte in Europa? Of wordt het grootschalig tracken en verzamelen van gegevens door bedrijven aan banden gelegd? Blijft het vrije internet overeind en komt er een nieuwe bewaarplicht? Bij de Europese verkiezingen op 23 mei kan de kiezer een antwoord geven op die vragen.

De droom van een betere digitale wereld is een nachtmerrie geworden: een nieuw economisch systeem eigent zich met ongekende snelheid eenzijdig onze privacy, onze kennis en onze ervaringen toe. Dat schrijft Shoshana Zuboff, professor aan Harvard University, in haar in februari verschenen boek The Age of Surveillance Capitalism.

Silicon Valley beloofde ons apps en social media die ons zou verbinden, informatie toegesneden op onze behoeften, en apparaten die ons leven makkelijker en leuker zouden maken. In plaats daarvan kregen we een monopolie van een paar Amerikaanse tech-giganten die alles over ons weten, ons overal volgen en rijk worden met hun kennis over ons. Google haalt negentig procent van zijn inkomsten uit advertenties. De gemiddelde website bevat trackers van negen partijen.

Via het mac-adres van onze telefoons houden adverteerders ons ook offline in de gaten. De smart-tv’s van Samsung bleken ieder gesprek in je woonkamer af te luisteren, en met Alexa en Google Home halen meer en meer mensen bewust een apparaat in huis dat voortdurend audio doorstuurt voor analyse. Van Nest-thermostaten tot Fitbits, ze verzamelen allemaal data die dan wel over ons gaat, maar niet van ons is. Steeds vaker bepaalt technologie ook ons gedrag in de echte wereld: zo kunnen bedrijven betalen om Pokemon Go-spelers naar hun locatie te laten komen.

Online verdienmodellen

Zuboffs beeld van een ‘bespiedeconomie’ klopt, zegt Evelyn Austin, coördinator van de Europese activiteiten van de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. “Het ecosysteem waarin we online leven en communiceren, wordt gedomineerd door multinationals die hun posities in stand houden. We moeten daarover niet te pessimistisch zijn, maar wel kijken naar de kern van het systeem en die aanpakken. De grote tech-bedrijven – Google, Facebook, Microsoft, Amazon – zijn veel te groot. Hun informatiepositie moet worden aangepakt en bepaalde verdienmodellen moeten onmogelijk gemaakt worden.”

Europese verkiezingen privacy
Evelyn Austin, Bits of Freedom

Dat is één van de belangrijke onderwerpen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, waarvoor Nederland op donderdag 23 mei kan stemmen. De macht van de Amerikaanse tech-giganten, en technologie en privacy in bredere zin, zijn al jaren onderwerp van discussie in Brussel. Soms worden er stevige maatregelen genomen: vorig jaar kreeg Google een boete van 4,3 miljard euro van de Europese Commissie voor misbruik van zijn machtspositie met het Android-besturingssysteem.

De nieuwe Europese privacyregels die in 2018 ingingen, treffen vrijwel alle bedrijven en organisaties. Hoe het Europees Parlement er na mei uitziet, bepaalt voor een belangrijk deel wat er de komende vijf jaar gebeurt: wordt de privacy en informatie van Europese burgers nog strenger bewaakt, of krijgen de tech-giganten juist meer speelruimte? Een overzicht van de belangrijkste kwesties in Europa de komende jaren.

AVG

Mensen moeten toestemming geven voor het verzamelen van hun gegevens; dat mag alleen voor een bepaald doel, niet meer dan nodig en niet langer dan nodig. Organisaties moeten aantonen dat ze aan die regels voldoen, de gegevens veilig verwerken en lekken melden, op straffe van hoge boetes van een Autoriteit Persoonsgegevens die meer tanden heeft. Dat is de kern van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG, ook wel GDPR), die vorig jaar in heel Europa inging.

Burgers hebben sindsdien al 95.000 klachten ingediend over bedrijven die niet zouden voldoen aan de regels, en de Franse privacywaakhond gaf Google daarvoor in januari een boete van 50 miljoen.

Bits of Freedom had graag gezien dat de AVG nog verder ging: zo zijn de regels voor het analyseren en verwerken van geanonimiseerde data nog te soepel. Maar de wet is wel een flinke stap vooruit en biedt belangrijke handvaten, zegt Evelyn Austin: “Zo is de huidige vorm van behavioural advertising, data verzamelen om gepersonaliseerd te adverteren, eigenlijk onmogelijk onder de nieuwe regels. We gaan de komende tijd veel rechtszaken hierover zien, want eigenlijk verbiedt de AVG gewoon de core business van veel advertentienetwerken.”

Soshana Zuboff bevestigt in haar boek dat het er nu op aankomt hoe de AVG geïnterpreteerd wordt. Die interpretatie kan door rechters gevormd worden en door burgerbewegingen beïnvloed worden.

Europese verkiezingen privacy

Wat is ePrivacy?

Waarschijnlijk zal het Europees Parlement kort na de verkiezingen stemmen over ePrivacy: aanvullende privacyregels die gaan over elektronische communicatie. Dat gaat niet alleen over berichten en metadata van WhatsApp, Skype en Gmail, maar ook over de vraag of makers van hardware en software uit moeten gaan van ‘privacy by design’ (verwerking van data minimaliseren) en ‘privacy by default’ (standaard geldt de hoogste privacy-instelling).

Volgens peilingen vindt zo’n 80 procent van de Europeanen dat een goed idee, maar dat wil niet zeggen dat de voorstellen het gaan halen: er wordt op dit moment flink over gevochten. Corporate European Observatory, een organisatie die de bedrijfslobby in de EU monitort, stelt dat er nog nooit zoveel gelobbyd is over een wetsvoorstel als over ePrivacy. Zowel adverteerders als technologiebedrijven steken daar miljoenen in: alleen al Google heeft vijftien mensen rondlopen in Brussel met een jaarbudget van zes miljoen.

Linkbelasting (artikel 11) en uploadfilter (artikel 13)

Ook het Europese auteursrecht gaat op de schop: daarover wordt waarschijnlijk kort voor de verkiezingen besloten. Tegenstanders van de nieuwe auteursrechtrichtlijn stellen dat deze neerkomt op een ‘linkbelasting’ en een ‘uploadfilter’. Voor een link naar een nieuwsbericht waarbij de titel en een fragment van een artikel wordt gepubliceerd, zouden uitgevers voortaan betaald moeten worden. En platforms als YouTube, Flickr en Instagram moeten straks actief zorgen dat teksten of video’s die auteursrechten schenden worden geweerd.

In de praktijk betekent dat waarschijnlijk dat de platforms een streng uploadfilter installeren, met het risico dat legitieme posts of video’s niet meer kunnen worden geplaatst. Een filmpje maken met een fragment van een speech van Mark Rutte en je reactie daarop mag straks niet meer.

Europese verkiezingen privacy

Privacy-organisaties maken zich daarom zorgen over de plannen en zijn bang dat deze juist ook de grote platforms in de kaart spelen: YouTube, Facebook en Twitter hebben het budget om hun geavanceerde automatische filters aan te scherpen en zo aan de regels te voldoen, terwijl kleinere websites dat niet kunnen.

Een groot aantal organisaties, van de Electronic Frontier Foundation tot Creative Commons, is een campagne gestart om de richtlijn tegen te houden en heeft een site gemaakt waarop burgers kunnen laten weten dat ze in mei alleen zullen stemmen op kandidaten die tegen uploadfilters zijn.

Geschreven door: Redactie PCM op

Category: Nieuws, Security

Tags: Privacy, Verkiezingen, eu, Avg