}
abonneren

Alles over de werking van pdf-bestanden

pdf-bestand

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. Lees verder op de volgende pagina

Afbeeldingen, fonts en formulieren

Pdf-bestanden kunnen met diverse objecten overweg. Een aantal hiervan verdient nadere aandacht, temeer omdat je daar ook als eindgebruiker mee te maken krijgt, vooral als je zelf pdf’s creëert.

Al sinds het begin was het mogelijk afbeeldingen in pdf-documenten op te nemen, zowel vector- als rasterafbeeldingen. Een vectorafbeelding wordt geconstrueerd aan de hand van coördinaten en paden, zoals lijnen en Bézier-curves. Een rasterafbeelding daarentegen is weinig meer dan een matrix die uit bits met een bepaalde kleurwaarde zijn samengesteld – vandaar ook wel bitmapafbeelding genoemd. Deze laatste vergen niet alleen meer schijfruimte, ze laten zich ook veel lastiger schalen.

Iets om rekening mee te houden, bijvoorbeeld wanneer je een pdf aan een service bezorgt die het plaatje eventueel uitvergroot op doek wil afdrukken. Je kunt die afbeelding dan eventueel eerst laten ‘vectoriseren’ door een gratis service als Vectorizer of door die met een gratis toepassing als Inkscape te bewerken (via Paden / Bitmap overtrekken). Houd er echter rekening mee dat vectorplaatjes niet bij alle pdf-creatietools overleven. De exportfunctie van MS Word bijvoorbeeld maakt er standaard alsnog bitmaps van, maar die van Inkscape doet dat niet.

Zoals gezegd laat pdf je ook toe fonts in het document op te nemen (embedded fonts). Houd er wel rekening mee dat OpenType-fonts (met extensie otf) pas vanaf pdf 1.6 kunnen worden ingebed. Fonts die niet zijn ingebed en die evenmin op het systeem met de pdf-reader zijn geïnstalleerd worden doorgaans niet correct weergegeven en vervangen door een (systeem)font. Gebruik je dus niet-standaard fonts dan moet je die dus in je pdf-document laten opnemen.

De meeste pdf-creatietools voorzien in deze mogelijkheid, maar het kan wel even zoeken zijn naar de juiste optie of formulering. Afhankelijk van de (beschikbare) instellingen is het ook mogelijk om alleen een subset van een font in te bedden: in dit geval worden alleen de gebruikte tekens ingesloten. Hoe dan ook, voor een absolute controle over ‘font embedding’ kun je nauwelijks buiten Adobe Acrobat. Vanuit Acrobat Reader kom je als volgt te weten welke (subset van) fonts in een pdf-document zijn ingesloten: ga naar het menu Bestand, kies Eigenschappen en open het tabblad Fonts.

Houd er echter rekening mee dat niet noodzakelijk elk font je de nodige rechten toekent om het (in een pdf) in te bedden.

Voor een absolute controle over ‘font embedding’ kun je nauwelijks buiten Adobe Acrobat

Pdf’s voorzien ook in een mechanisme om interactieve formulieren toe te voegen. Daar bestaan echter twee methodes voor: enerzijds AcroForms (vanaf pdf 1.2), anderzijds Adobe XML Forms Architecture (xfa). Deze laatste werd geïntroduceerd in pdf 1.5 maar maakt geen deel uit van de officiële pdf-specificatie, wat maakt dat AcroForms vooralsnog breder inzetbaar is.

Je hebt uiteraard wel de juiste tools nodig om een pdf met AcroForms te creëren. Dat kan bijvoorbeeld niet vanuit MS Word, ondanks het feit dat je hier wel degelijk interactieve formulierbesturingselementen kunt toevoegen. Dat kan bijvoorbeeld wél vanuit de gratis LibreOffice Writer. Belangrijk evenwel is dat je bij Bestand / Exporteren als PDF op het tabblad Algemeen een vinkje plaatst bij PDF-formulieren maken en FDF selecteert bij Opmaak bevestigen. Fdf (Forms Data Format) is een van formaten waarin AcroForms de formulierdata kan opslaan.

pdf-bestand

Het is zelfs mogelijk bestandsbijlagen te koppelen aan een pdf, zowel op document- als op paginaniveau. De ontvanger kan die dan openen en bewaren. Hiervoor kun je onder meer het gratis programma pdftk inzetten. Deze tool laat zich (ook) vanaf de opdrachtregel aansturen. Om de bijlage voorbeeld.xlsx aan pagina x van document.pdf te koppelen geef je het volgende commando: pdftk “document.pdf” attach_file “voorbeeld.xlsx” to_page x output doc_met_bijlage.pdf. Je laat de parameter to_page x weg als je de bijlage aan het document wilt koppelen in plaats van aan een specifieke pagina.

Beveiliging pdf-bestanden

Gezien vaak ook officiële documenten via pdf worden gedistribueerd hebben de ontwikkelaars ook de nodige aandacht gegeven aan het veiligheidsaspect. Enerzijds kun je een pdf-document voorzien van een digitale handtekening, anderzijds is het ook mogelijk het document te encrypten. Dat laatste gebeurt door middel van een gebruikerswachtwoord.

Het is eveneens mogelijk je document van een ‘eigenaarswachtwoord’ (owner password) te voorzien. Dit laatste heb je dan nodig om bepaalde operaties met het document te kunnen uitvoeren, zoals het afdrukken (in hoge resolutie), het wijzigen of bewaren van het document, het toevoegen van opmerkingen of het invullen van AcroForm-velden. Houd er echter rekening mee dat dit eigenaarswachtwoord niet noodzakelijk altijd het gewenste resultaat heeft. Het hangt namelijk van de clientsoftware (de pdf-reader) af in hoeverre die daar rekening mee houdt.

Komt daarbij dat er voldoende tools en services bestaan die zo’n eigenaarswachtwoord wel even voor je zullen verwijderen. Wil je meer zekerheid dat de gewenste beperkingen niet zomaar te omzeilen vallen, dan zit er weinig anders op dan je toevlucht te nemen tot commerciële oplossingen als die van Adobe (LiveCycle) of Locklizard: die maken immers gebruik van irm (information rights management). Een nadeel dan weer is dat client-software met deze beveiliging overweg moet kunnen.

Veiligheid is echter niet alleen een kwestie van het correct afschermen of encrypten van pdf-documenten. Het is namelijk al gebeurd dat malware zich als een bijlage aan pdf-documenten konden hechten om langs die weg systemen te compromitteren. Het grootste gevaar schuilt echter in de clientsoftware oftewel de pdf-readers. Zo zijn er al vaak exploits ontdekt in Adobe Reader, maar ook in alternatieve software als Foxit Reader. Het feit dat de pdf-standaard ook scripting (met JavaScript) toelaat zorgt voor een extra aanvalsingang.

De toekomst

Pdf is in elk geval nog springlevend – getuige de recente 2.0 van de iso-standaard. Daar heeft men wel 9 jaar op moeten wachten. Adobe is namelijk lang niet meer de enige partij die de ontwikkelingen stuurt. Het lijkt er echter sterk op dat de toekomst van pdf in eerste instantie het idee achter ‘tagged pdf’ verder zal uitbreiden, in de hoop tot een soort van responsieve pdf te komen, ongeveer zoals bij html voor de weergave van webpagina’s.

Dat zou er idealiter voor zorgen dat pdf-documenten ‘on the fly’ kunnen worden getransformeerd zodat ze op alle mogelijke apparaten, inclusief op kleine schermen zoals die van smartphones, optimaal worden weergegeven. In vooralsnog beperkte kringen heeft men het weliswaar al over ‘pdf.next’, maar in dit prille stadium is het wellicht correcter te zeggen: pdf: what’s next?

Geschreven door: Toon van Daele op

Category: Nieuws, Office

Tags: Standaard, Pdf, Adobe

Laatste Vacatures

Uitgelicht: Technisch Applicatiebeheerder - CGI